آموزش نحوه کار با گشتاورسنج و نحوه مراقبت صحیح از آن

آموزش نحوه کار با گشتاورسنج و نحوه مراقبت صحیح از آن، به ابزار یا آچاری که برای بستن پیچ و مهره ها با میزان مشخصی از گشتاور بکار گرفته می شود آچار ترکمتر ، گشتاور سنج یا تورک رنچ (torque wrench) می گویند و یکی از ابزارهای بسیار لازم و ضروری در صنایع خودروسازی ، کشتی سازی و کلیه صنایع ساختمانی و عمرانی می باشد که در سایزهای مختلف و اندازه های گوناگون و با بازه های گشتاور متفاوت مورد استفاده قرار می گیرد. در این مقاله قصد داریم شما را با نحوه کار و مراقبت از این دستگاه آشنا کنیم.

نحوه کار با گشتاور سنج یا ترکمتر

ابتدا باید تركمتر را بیرون آورده و روی ترک مورد نظر تنظیم نماییم و سپس توپی را به سمت داخل فشار میدهیم. زمانی پیچ محکم شده که با حرکت و چرخش ترکمتر، از پیچ صدای تق برخیزد. برخی از ترکمترها دارای ساعت و عقربه بوده که با حرکت و چرخش آن میتوان، از محکم بودن پیچ اطلاع پیدا کرد.

به منظور باز کردن پیچ‏ها در ترکمترها، ابتدا پیچ خور تركمتر را به سمت دیگر آچار فشار میدهیم تا تركمتر در خلاف جهت کار نماید. سپس با تنظیم و چرخاندن مدرج ترکمتر تا حرکت پیچ ادامه میدهیم. این روش ممکن است با خطا همراه باشد. جهت حصول نتیجه دقیق تر، باید ترکمتر را کم کم افزایش داد و یا از مدل‏های ترکمتر اندیکاتوری استفاده نمود..

روش استفاده از قفل تركمتر

دستگاه‏ اندازه گیری گشتاور تنها در جهت بستن پيچ‏ ها (در جهت حركت عقربه‏ های ساعت) عمل مینمایند. برای کار با آنها ابتدا باید درجه معين شده را با استفاده از دسته گردان بر روي ابزار اعمال نمود. به این شکل که گشتاور لازم را روي دسته ثابت مشخص نمود و سپس با چرخاندن دسته گردان، عدد صفر را بر آن منطبق کرد.

اگر گشتاور مورد نظر بر روي اعداد مدرج روي دسته ثابت حك نشده باشد، میتوان با استفاده از اعداد حك شده روي دسته گردان مقدار گشتاوري لازم را بر روي ابزار اضافه نمود.. برای ثابت کردن دسته گردان میتوان از قفل استفاده کرده. عملكرد ترکمترها به گونه ای با رسيدن به نقطه گشتاوري، قسمتی از آن مانع از اعمال نيروي مضاعف شده و به اصطلاح تقه میزند. نکته ای که در هنگام استفاده از ابزار باید مورد توجه قرار بگیرد، دقت لازم براي رويت تقه ترك متر میباشد. به این معنا که اولين تقه بیانگر ميزان گشتاوري تنظيم شده روي ابزار میباشد و چرخش بیشتر آن، به قطعات آسیب میرساند.

نحوه مراقبت از تركمتر

ساخت ابزارآلات صنعتي مطابق با استانداردهاي جهاني بوده و تمامی موازين فني اصولي و نظارتي اعمال میگردد. رعايت برخی نكات به منظور مراقبت و نگهداری ترکمترها، علاوه بر افزایش عمر آنها، موجب حفظ دقت ابزار به صورت طولاني مدت خواهد بود. یکی از این موارد نگهداری تركمتر در دماي اتاق و دور از رطوبت و گرما میباشد. از وارد نمودن ضربه به ابزار تركمتر باید خودداری نمود. نباید از آن به عنوان دسته بكس استفاده کرد و پس از استفاده نیز باید قفل دسته گردان آنرا آزاد كرده و دسته را به حالت اوليه (خلاص) بازگرداند. همچنین ابزار تركمتر باید در درون جعبه مخصوص خودش نگهداري شود.

در اكثر موارد علت بروز صدمه و معيوب شدن بخشهای مكانیک تركمتر، كاليبره نبودن آن است و اين مشكل باعث بروز خطاهاي عمده در كار مصرف كننده خواهد شد. بنابراین باید با توجه در فواصل مشخص و به تعداد دفعات استفاده، تركمتر کالیبره گردد. در صورتی که به دستگاه ترکمتر، ضربه وارد شود و یا پس از تعمیرات، قطعات آن باید جهت کالیبراسیون اقدام گردد.