اتصالات در پایپینگ (بخش اول)

آشنایی با اتصالاتی که در سیستم لوله کشی صنعتی از آنها استفاده می شود (بخش اول)، زمانی که در سیستم پایپینگ، نیاز به تغییر جهت و یا تغییر ارتفاع باشد، اهمیت اتصالات پایپینگ مشخص می شود. در این مقاله قصد داریم به بررسی و شناخت اتصالات پایپینگ و تقسیم بندی آنها بپردازیم.

اتصالات پایپینگ (Fitting)

این قطعات وظیفه تغییر مسیر، تغییر قطر، تغییر ارتفاع و … را بر عهده دارند. اتصالات را می توان هم از نظر نوع اتصال و هم از نظر کاربرد آنها دسته بندی کرد.

تقسیم بندی اتصالات پایپینگ بر اساس نوع اتصال

اتصالات پایپینگ بر اساس نوع اتصال به دو دسته زیر تقسیم می شوند.

  1. اتصالات جوشی (BW (Butt Weld
  2. اتصالات سوکتی جوشی (SW (Socket Weld و اتصالات رزوه ای (TRD (Thread

برای اتصالات نیز همانند دیگر اجزاء سیستم لوله کشی صنعتی استاندارد های ابعادی وجود دارد که می توان به مهم ترین آنها اشاره کرد: استاندارد ابعادی اتصالات جوشی ASME B16.9 و استاندارد ابعادی اتصالات سوکتی جوشی و اتصالات رزوه ای ASME B16.11. برای پیدا کردن سایز نامی و ضخامت اتصالات BW مطابق با جنس اتصال از استاندارد ابعادی لوله ها استفاده می کنیم.

تقسیم بندی اتصالات پایپینگ بر اساس کاربرد

اتصالات پایپینگ را بر اساس کاربرد می توان به 4 دسته تقسیم بندی کرد:

  1. تغییر جهت (Changing Direction)
  2. تغییر قطر (Changing Diameter)
  3. انشعاب گیری (Make Branch)
  4. آب بند دائم (Permanent Sealing)

اتصالاتی که تغییر جهت (Changing Direction) می دهند

اولین دسته از اتصالات پایپینگ، اتصالاتی هستند که وظیفه تغییر جهت (Changing Direction) را به عهده دارند. در مسیر لوله کشی صنعتی، ممکن است نیاز به تغییر ارتفاع، تغییر جهت یا شیبدار کردن خط باشد. در چنین شرایطی نیاز به استفاده از اتصالات است. از جمله مهمترین این دست از اتصالات می توان به موارد زیر اشاره کرد.

  • زانویی (Elbow)
  • برگردان (Return)
  • خم (Bend)
  • زانویی فارسی بر (Mitered Elbow)

زانویی (Elbow)

زانویی ها (Elbow) اتصالاتی هستند که وظیفه آنها تغییر جهت و ارتفاع در سیستم لوله کشی صنعتی است و می توان گفت پرکاربردترین اتصالات، زانویی ها هستند. زانویی ها از لحاظ زاویه به دو دسته 90 و 45 درجه تقسیم می شوند.

برگردان (Return)

همان طور که از اسم این قطعه پیداست، وظیفه این قطعه بازگرداندن جهت جریان است. این قطعه از اتصال دو زانویی به هم ساخته می شود.

خم (Bend)

خم در اصل یک قطعه است و اتصال نیست. در این روش خود لوله خم شده و کاربرد اتصال و تغییر جهت را به عهده دارد. یک لوله به دو روش سرد و گرم خم می شود که هر کدام استاندارد مخصوص به خود را دارند. بعد از خمکاری، سطح مقطع لوله دچار تغییر شکل شده و از حالت دایروی به حالت بیضی تغییر شکل می دهد. این تغییر شکل را Ovality می گویند. در حین خمکاری ضخامت جداره خارجی به دلیل کشش جرمی نازک می شود و جداره داخلی دچار چروکیدگی می شود.

زانویی فارسی بر (Mitered Elbow)

این قطعه همانند زانویی است و برای شرایطی که نیاز به زاویه چرخش بیشتر است، از آن استفاده می شود. از آنجایی که زانویی فارسی بر از چند قطعه لوله تولید شده، مقاومت خوبی در برابر فشار و دماهای بالا ندارد، از این رو برای جلوگیری از نشت سیال و شکست در قطعه، از آنها در مناطقی که فشار و دمای بالا دارد استفاده نمی شود.